Binnen de Juiste Cadans (het sportmodel van Cycling Vlaanderen) lopen vier leerlijnen naast elkaar: de technische, de fysieke, de tactische en de mentale leerlijn. Dit document werkt de mentale leerlijn in detail uit, leeftijd per leeftijd.
Waarom een mentale leerlijn?
De mentale leerlijn beschrijft welke mentale vaardigheden een jonge renner stap voor stap ontwikkelt, en wie daarbij helpt. Ze maken mentale ontwikkeling even concreet en trainbaar als techniek of conditie.
We vertrekken van drie doelen die evenwaardig naast elkaar staan:
- Ontwikkelen: elke renner groeit op zijn of haar eigen tempo, als sporter en als persoon.
- Gezond blijven: plezier, mentaal welzijn en een goede balans tussen sport, school en vrije tijd.
- Presteren: wie mentaal sterk staat, haalt meer uit zijn of haar talent, nu en later.
De door Cycling Vlaanderen ontwikkelde mentale ontwikkelingslijn geldt voor alle wielerdisciplines: tot en met U15 met dezelfde basis, daarna met accenten per discipline.
Belangrijk om mee te nemen: de leerlijnen zijn een hulpmiddel om te begeleiden, niet om te selecteren of te beoordelen. Ze helpen renner, ouder, trainer en club om dezelfde taal te spreken.
De zeven mentale competenties
De leerlijnen draaien rond zeven competenties. Ze staan niet los van elkaar: wie leert zijn emoties te regelen, wordt ook weerbaarder; wie zelf doelen stelt, blijft gemotiveerder.
- Zelfregulatie
Zelf aan het stuur zitten van je training, gedachten en gedrag.
Voorbeeld: zelf een doel kiezen voor de training en achteraf terugblikken.
- Weerbaarheid
Tegenslag, druk en pijn weerstaan en je grens aangeven.
Voorbeeld: blijven doorrijden in de wind in plaats van op te geven.
- Emotieregulatie
Emoties herkennen, toelaten en bijsturen.
Voorbeeld: rustig ademen voor de start in plaats van te verkrampen.
- Visualiseren
Situaties vooraf in je hoofd beleven.
Voorbeeld: het parcours of een lastige bocht mentaal doorrijden.
- Communicatie
Duidelijk zeggen wat je nodig hebt en goed luisteren.
Voorbeeld: signalen geven in groep en een gesprek met de trainer voorbereiden.
- Motivatie
De goesting om te beginnen én vol te houden.
Voorbeeld: weten wat je leuk vindt aan fietsen en daar zelf voor kiezen.
- Coping
Een eigen gereedschapskoffer om met moeilijke momenten om te gaan.
Voorbeeld: na pech eerst kalmeren, dan een plan maken.
Drie fasen
Elke competentie ontwikkelt zich in drie fasen. De leeftijden zijn richtlijnen: een renner schuift pas door als hij of zij de vaardigheden van de vorige fase beheerst.
Voor renners jonger dan 8 is er geen aparte fase; de speelse oefeningen uit fase 1 kunnen al vroeger. In breedtesport volstaan vaak fase 1 en 2.
De zeven mentale competenties
De mentale leerlijn draait rond de zeven competenties. Ze staan niet los van elkaar: wie leert zijn emoties te regelen, wordt ook weerbaarder, wie zelf doelen stelt, blijft gemotiveerder.